Generatie onder druk: onze politieke rentree rond jongeren was een schot in de roos
De jeugd van tegenwoordig kan niet meer tegen een stootje? De cijfers tonen het omgekeerde: meer jongeren zonder diploma, een jeugdwerkloosheid die sinds 2019 met de helft steeg en een burn-outrisico dat bij jonge werknemers dubbel zo snel toeneemt. Met onze politieke rentree van 16 september vroegen we de Vlaamse Regering om daar in de Septemberverklaring werk van te maken.
Het rapport heet De jeugd van tegenwoordig, en die titel is licht ironisch bedoeld. Als socialistische vakbond willen we het cliché van de verwende, weinig weerbare generatie ontkrachten.
Prestatiedruk
Om onze politieke rentree kracht bij te zetten, verzamelden we een karrevracht aan cijfers. Jaarlijks verlaten ruim 9.000 leerlingen het secundair onderwijs zonder diploma of kwalificatie. Dat is 12 procent, en in het beroepssecundair onderwijs loopt het op tot één op de vier. De jeugdwerkloosheid bij min-25-jarigen steeg tussen 2019 en 2026 van 9,5 naar 14,5 procent, drie keer zo hoog als de algemene werkloosheidsgraad. Van de jonge werkzoekenden zonder werk heeft driekwart geen recht op een werkloosheidsuitkering.
Meer dan een op de drie werknemers jonger dan 36 kampt met werkstressklachten, 13 procent vertoont burn-outsymptomen. Twintig jaar geleden deden jonge werknemers het op dat vlak nog beter dan hun oudere collega's. Die voorsprong is volledig verdwenen.
Algemeen secretaris Miranda Ulens richtte haar pijlen in haar slottoespraak op de Vlaamse regering. "Wat doet de minister van Werk en van Onderwijs? Knippen, kappen en korten." Het werkingsbudget van de VDAB daalt met 18,5 procent over drie jaar. Trajecten om jongeren met een risico op schooluitval te begeleiden, werden geschrapt. Volgens het rapport weigert de VDAB zeven op de tien aanvragen om via tweedekansonderwijs alsnog een diploma te halen. "Jongeren kreunen niet onder een gebrek aan veerkracht", aldus Ulens, "maar onder een systeem dat steeds meer druk op hun schouders legt."
Algemeen secretaris Miranda Ulens richtte haar pijlen in haar slottoespraak op de Vlaamse regering. "Wat doet de minister van Werk en van Onderwijs? Knippen, kappen en korten." Het werkingsbudget van de VDAB daalt met 18,5 procent over drie jaar. Trajecten om jongeren met een risico op schooluitval te begeleiden, werden geschrapt. Volgens het rapport weigert de VDAB zeven op de tien aanvragen om via tweedekansonderwijs alsnog een diploma te halen. "Jongeren kreunen niet onder een gebrek aan veerkracht", aldus Ulens, "maar onder een systeem dat steeds meer druk op hun schouders legt."
Studeren als risico
De avond zelf namen jongeren uit het middenveld en de politiek het woord: Aiden Vanuytsel (Vrije Studenten Generatie), Anna Roos (Vlaamse Jeugdraad), Rania Fahi (JOETZ), Brent Bellefroid (Jongsocialisten), Basile Peeters (jongerencommissie ABVV) en Aslihan Gence (ABVV-Jongeren). ABVV-voorzitter Bert Engelaar gaf een intro. De avond zelf werd muzikaal omkaderd door Brussels hip-hop-talent Tweededag.
Vanuytsel wees op de ingrepen in de studiebeurzen. Studenten moeten voortaan minstens 54 studiepunten opnemen om een beurs te krijgen, en wie ouder is dan dertig verliest het recht. "Voor sommigen is die beurs net de manier om uit de armoede te geraken." Volgens het rapport stegen de kosten van verder studeren de voorbije vijf jaar met 20 procent, terwijl de financiële tegemoetkomingen maar met 9 procent toenamen.
Ook op de arbeidsmarkt wacht weinig zekerheid. Het aandeel min-25-jarigen met een vast contract zakte in België van bijna zes op de tien in 2010 naar minder dan drie op de tien in 2024. "Waarom blijven jongeren werken onder precaire contracten?", vroeg Peeters. "Omdat het alternatief werkloosheid is."
Anna Roos van de Vlaamse Jeugdraad kwam terug op het beeld dat het rapport wil doorprikken. Op de werkvloer horen jongeren volgens haar nog steeds opmerkingen als "gelukkig kom jij wél werken". "Zulke opmerkingen ondermijnen de motivatie." Onze ABVV’er Aslihan Gence pleitte voor meer middelen voor begeleiding: "Wat écht werkt, is intensieve, langdurige en persoonlijke begeleiding, en daar is financiering voor nodig."
0,09 procent
Met onze politiek rentree en het rapport leggen we vijf eisen op tafel:
- investeringen in mentale gezondheid, ook op school;
- het recht om kosteloos een eerste kwalificatie te behalen;
- gegarandeerde toegang tot hoger onderwijs;
- een jongerenbanenplan;
- responsabilisering van werkgevers, door bedrijfssubsidies te koppelen aan doelstellingen rond werkdruk.
Het prijskaartje is minstens 60 miljoen euro per jaar. Dat is amper 0,09 procent van de Vlaamse uitgaven, te vinden door 7,5 procent te snijden in de subsidies aan bedrijven, die sinds 2019 met 75 procent stegen. "Er is wel degelijk geld", stelt Ulens. "De vraag is alleen voor wie deze regering het wil inzetten."